*Preferowanym kolorem perydotu jest czysta, trawiasta zieleń, bez jakichkolwiek żółtych lub brązowych tonów. Ten duży kryształ o masie 364 ct pochodzi z historycznego złoża na wyspie Zabargad na Morzu Czerwonym. Zdjęcie: Robert Weldon
Peridot, spinel i sardonyks to trzy kamienie urodzeniowe przypisane sierpniowi. Peridot wyróżnia się tym, że powstaje w ekstremalnych warunkach – można go znaleźć zarówno w zastygłej lawie, która wyniosła go z głębi płaszcza Ziemi, jak i w meteorytach przybyłych z przestrzeni kosmicznej. Spinel przez długi czas pozostawał niedoceniany, jednak współcześni konsumenci coraz częściej postrzegają go jako alternatywę dla rubinu, z którym czerwony spinel był przez stulecia mylony. Sardonyks jest natomiast pierwotnym kamieniem urodzeniowym sierpnia, a jego historia sięga ponad 4 000 lat. Poznaj bliżej te trzy sierpniowe kamienie urodzeniowe i odkryj idealny prezent dla osób urodzonych w sierpniu.
Peridot
Znaczenie i historia peridotu
Peridot jest żółtawozieloną do zielonożółtej odmianą minerału oliwinu. Na przestrzeni dziejów był często mylony z innymi kamieniami szlachetnymi, takimi jak topaz czy szmaragd. Wyspa Topazios na Morzu Czerwonym, uznawana za źródło nazwy „topaz”, była w rzeczywistości miejscem wydobycia peridotu. Relikwiarz Trzech Króli w katedrze w Kolonii w Niemczech zdobią kamienie o łącznej masie około 200 karatów, które przez długi czas uważano za szmaragdy, podczas gdy w rzeczywistości są to perydoty – kamienie urodzeniowe sierpnia. Niektórzy historycy przypuszczają nawet, że słynna kolekcja „szmaragdów” Kleopatry mogła w rzeczywistości składać się z perydotów.
Nazwa „peridot” pochodzi od arabskiego słowa faridat, oznaczającego „klejnot”. Ten sierpniowy kamień urodzeniowy był ceniony w wielu kulturach starożytnych i średniowiecznych. Już w II wieku p.n.e. zdobił biżuterię kapłanów, a później również kielichy liturgiczne i kościoły średniowiecznej Europy. Od stuleci peridot służył także jako talizman ochronny, mający chronić właściciela przed złymi duchami oraz „nocnymi lękami”.
Peridot jest kamieniem tradycyjnie wręczanym z okazji 16. rocznicy ślubu.
Gdzie występuje peridot?
Peridot, kamień urodzeniowy sierpnia, ma niezwykłą historię. Choć większość perydotów wykorzystywanych obecnie w jubilerstwie pochodzi z Chin, Mjanmy, Pakistanu, Tanzanii, Wietnamu i Stanów Zjednoczonych, część z nich dotarła na Ziemię w meteorytach, a inne można znaleźć w tak niezwykłych miejscach jak Peridot Beach na Hawajach, gdzie piasek mieni się intensywną zielenią.
Egipska wyspa Zabargad (obecna nazwa dawnej wyspy Topazios) jest najstarszym udokumentowanym miejscem wydobycia tego sierpniowego kamienia urodzeniowego. Wydobycie mogło rozpocząć się już około 340–279 r. p.n.e. Choć wyspa dostarczała pięknych perydotów, panujące na niej trudne warunki sprawiły, że nadano jej złowrogie nazwy, takie jak Wyspa Śmierci czy Ophiodes („Wyspa Węży”). Perydoty z Zabargad są cenione od stuleci i do dziś należą do najbardziej pożądanych. Najpiękniejsze okazy tego sierpniowego kamienia urodzeniowego można oglądać w prestiżowych muzeach na całym świecie.
Mjanma (dawniej Birma) jest kolejnym ważnym źródłem perydotu. Na północnym zboczu góry Kyaukpon, w górzystym regionie położonym w pobliżu słynnego miasta Mogok, nieoszlifowane kryształy peridotu można czasami znaleźć w szczelinach skalnych. Najwyższej jakości perydoty z tego regionu wyróżniają się głęboką barwą oraz wyjątkową przejrzystością.
Arizona jest głównym źródłem peridotu w Stanach Zjednoczonych. Potężne erupcje wulkaniczne, które miały miejsce wiele tysięcy lat temu, spowodowały rozlanie się rzek lawy na obszar dzisiejszego rezerwatu Indian – Apacze San Carlos. Niektóre rodziny Apaczów od dziesięcioleci pracują tam przy wydobyciu tego kamienia.
Peridot dotarł na Ziemię również w pallasytach – rzadkim rodzaju meteorytów zbudowanych ze stopu żelaza i niklu oraz oliwinu. Na Ziemię spadły tysiące meteorytów zawierających oliwin, jednak tylko nieliczne zawierały perydoty o jakości jubilerskiej.
Pielęgnacja i czyszczenie peridotu
Przy twardości 6,5–7 w skali Mohsa peridot jest bardziej miękki od wielu kamieni szlachetnych i nie jest odporny na intensywne użytkowanie. Z tego względu nie zaleca się noszenia go na co dzień w pierścionkach. Ten sierpniowy kamień urodzeniowy może również ulec uszkodzeniu pod wpływem niektórych kwasów, a nawet długotrwałego kontaktu z kwaśnym potem.
Czyszczenie peridotu wymaga ostrożności. Nigdy nie należy stosować myjek parowych ani ultradźwiękowych, ponieważ perydot jest podatny na szok termiczny. Najbezpieczniej czyścić go miękką szczoteczką z delikatnym płynem do mycia naczyń w ciepłej wodzie. Perydot należy przechowywać ostrożnie, aby uniknąć zarysowania przez kamienie o większej twardości.
Spinel
Zdjęcie: Robert Weldon
Znaczenie i historia spinelu
Nazwa „spinel” pochodzi od łacińskiego słowa „spina”, oznaczającego „cierń”, co nawiązuje do charakterystycznego kształtu kryształów spinelu. Ten drugi kamień urodzeniowy sierpnia występuje w niezwykle bogatej gamie barw: od intensywnie czerwonej, przez żywy róż, pomarańcz, purpurę i fiolet, aż po błękit oraz zielonkawoniebieski.
Przez stulecia spinel był mylony z innymi kamieniami szlachetnymi. Niektóre z najsłynniejszych „rubinów” w historii okazały się w rzeczywistości spinelami – sierpniowymi kamieniami urodzeniowymi. Przykładem jest „Rubin Czarnego Księcia” o masie około 170 karatów. Klejnot ten należał kolejno do władców Maurów i królów Hiszpanii, zanim w 1367 roku trafił do Edwarda, księcia Walii (znanego jako Czarny Książę), jako nagroda za zwycięstwo odniesione w bitwie w imieniu Piotra Kastylijskiego. Dopiero w XVIII wieku, dzięki poznaniu różnic w składzie chemicznym, spinel został jednoznacznie odróżniony od rubinu. Obecnie ten historyczny czerwony spinel zdobi Brytyjską Imperialną Koronę Państwową, gdzie umieszczony jest tuż nad diamentem Cullinan II o masie 317,40 karata.
Czerwony spinel, podobnie jak inne czerwone kamienie szlachetne, był dawniej uważany za środek pomagający przy wszelkiego rodzaju krwotokach oraz chorobach zapalnych. Wierzono również, że czerwone kamienie łagodzą gniew i sprzyjają harmonii. Spinel jest tradycyjnym prezentem z okazji 22. rocznicy ślubu.
Gdzie występuje spinel?
Obecnie spinel wydobywa się w wielu miejscach na świecie. Do najważniejszych źródeł należą Tadżykistan, Mjanma, Sri Lanka, Wietnam, Tanzania i Pakistan. Niektóre z tych złóż słyną z wyjątkowo efektownych odmian barwnych, takich jak jaskraworóżowe i czerwone spinele z Mjanmy.
Sri Lanka jest prawdziwą „Wyspą Skarbów”, obfitującą w liczne gatunki i odmiany kamieni szlachetnych, w tym szafiry, rubiny i granaty. Spinel wydobywa się na terenie całej południowej części kraju. Występuje tam w odcieniach błękitu, różu i fioletu. Faliste wzgórza Wyżyny Centralnej oraz żwiry rzeczne w dystrykcie Ratnapura od stuleci stanowią bogate źródło tych kamieni.
Kolejnym wyjątkowo zasobnym regionem jest obszar Mogok Stone Tract w Mjanmie, gdzie obok spinelu oraz innego sierpniowego kamienia urodzeniowego – perydotu – występują również rubiny, szafiry i wiele innych minerałów jubilerskich. Wydobywane tam kamienie odznaczają się tak naturalnym połyskiem, że miejscowa ludność określa je mianem „wypolerowanych przez duchy”.
Od lat 80. XX wieku region Luc Yen w północnym Wietnamie dostarcza spineli o głębokiej czerwonej, purpurowej, różowej, fioletowej i fioletowoniebieskiej barwie, natomiast w pierwszej dekadzie XXI wieku odkryto tam również intensywnie niebieskie spinele. Dotarcie do kopalń stanowi prawdziwą wyprawę i wymaga pięcio- lub sześciogodzinnej jazdy z Hanoi, a następnie kilku godzin marszu lub jazdy rowerem.
Odkrycie w 2007 roku w Tanzanii złóż różowoczerwonych i pomarańczowoczerwonych spineli wzbudziło ogromne zainteresowanie kolekcjonerów kamieni szlachetnych. Kopalnie w tym kraju dostarczają również spineli w odcieniach fioletu i błękitu.
Pielęgnacja i czyszczenie spinelu
Spinel osiąga 8 w skali twardości Mohsa, dlatego jest trwałym kamieniem, doskonale nadającym się do pierścionków i innej biżuterii noszonej na co dzień. Można go czyścić zarówno w myjkach ultradźwiękowych, jak i parowych, jednak obecność pęknięć w kamieniu może stanowić problem. Najbezpieczniejszą metodą pozostaje mycie w ciepłej wodzie z dodatkiem łagodnego detergentu.
Spinel jest odporny na działanie światła i większości substancji chemicznych. Należy jednak pamiętać, że wysoka temperatura może spowodować blaknięcie niektórych odmian barwnych tego sierpniowego kamienia urodzeniowego.
Sardonyks
Zdjęcie: Robert Weldon
Znaczenie i historia sardonyksu
Sardonyks jest najstarszym z sierpniowych kamieni urodzeniowych. Stanowi połączenie dwóch odmian chalcedonu (kryptokrystalicznej odmiany kwarcu): sardu i onyksu. Warstwy brunatnoczerwonego, brązowego lub ciemnopomarańczowego sardu przeplatają się z zazwyczaj białymi lub czarnymi warstwami onyksu.
W starożytności sardonyks był bardzo popularnym materiałem do wykonywania pieczęci oraz sygnetów dla Rzymian, ponieważ gorący wosk nie przylegał do jego powierzchni. Od tysięcy lat charakterystyczne pasma barw sprawiają, że jest cenionym materiałem do rzeźbienia kamei i intaglii.
Uważa się, że sardonyks był jednym z kamieni zdobiących napierśnik arcykapłana opisany w Starym Testamencie i symbolizował siłę życia duchowego. Rzymscy żołnierze nosili pierścienie z sardonyksem, na których wyryty był wizerunek Marsa, wierząc, że zapewni im ochronę podczas bitwy. Współcześnie sardonyks kojarzony jest z odwagą, szczęściem oraz jasną komunikacją, a także z trwałością małżeństwa i partnerskich relacji.
Gdzie występuje sardonyks?
Sardonyks występuje w wielu miejscach na świecie. Indie słyną z okazów o wyraźnym kontraście pomiędzy różnobarwnymi warstwami. Złoża sardonyksu znajdują się również w Brazylii, Niemczech, Czechach, na Madagaskarze, w Urugwaju oraz w Stanach Zjednoczonych, a także w wielu innych regionach świata.
Pielęgnacja i czyszczenie sardonyksu
Sardonyks osiąga 6,5-7 w skali Mohsa. Podobnie jak perydot, wymaga ostrożnego użytkowania, zwłaszcza gdy jest oprawiony w pierścionku. Należy pamiętać, że sardonyks, podobnie jak inne odmiany chalcedonu, jest często poddawany barwieniu. Wysoka temperatura, występująca na przykład podczas wykonywania lub naprawy biżuterii, może wpłynąć na zmianę koloru barwionego kamienia.
Myjki ultradźwiękowe i parowe należy stosować z ostrożnością. Najbezpieczniejszą metodą czyszczenia pozostaje ciepła woda z dodatkiem łagodnego detergentu oraz miękka szczoteczka. Teraz, gdy znasz już nieco lepiej historię trzech sierpniowych kamieni urodzeniowych oraz miejsca ich występowania, być może zechcesz wzbogacić swoją kolekcję o jeden lub kilka z nich.
