Kamienie urodzeniowe października

Osoby urodzone w październiku mają aż dwa wyjątkowe kamienie urodzeniowe, które symbolizują miesiąc ich narodzin – opal i turmalin. Oba zachwycają niezwykłym bogactwem barw, ich połączeń oraz charakterystycznych efektów kolorystycznych. Poznaj bliżej te dwa październikowe kamienie urodzeniowe i znajdź idealny prezent dla osoby urodzonej w dziesiątym miesiącu roku.

Opal

Znaczenie i historia opalu

Uważa się, że nazwa tego tradycyjnego kamienia urodzeniowego października wywodzi się z Indii (skąd pochodziły pierwsze opale sprowadzone do świata zachodniego), gdzie w sanskrycie określano go słowem „upala”, oznaczającym „kamień szlachetny”. W starożytnym Rzymie słowo to przybrało formę „opalus”. Większość opali ceniona jest za mieniące się tęczowymi barwami refleksy – zjawisko optyczne określane mianem gry barw („play-of-color”).

Spektakularna gra barw opalu inspirowała pisarzy do porównywania go do fajerwerków, galaktyk i wulkanów. Beduini wierzyli niegdyś, że opal zawiera w sobie błyskawice i spada z nieba podczas burz. Starożytni Grecy uważali, że opale obdarzają zdolnością przepowiadania przyszłości i chronią przed chorobami. W Europie opal przez długi czas uznawano za symbol czystości, nadziei i prawdy. Setki lat temu wierzono, że skupia w sobie zalety i moce wszystkich barwnych kamieni szlachetnych.

Opal jest również kamieniem tradycyjnie wręczanym z okazji 14. rocznicy ślubu.

Gdzie występują opale?

Opale występują w wielu miejscach na świecie. Najbardziej zasobne złoża tego październikowego kamienia urodzeniowego znajdują się w Australii. Ważnymi źródłami opali są również Etiopia, Meksyk i Brazylia. Inne złoża odkryto w Europie Środkowej, Hondurasie, Indonezji, na Madagaskarze, w Peru, Turcji oraz Stanach Zjednoczonych.

Lightning Ridge, niewielkie miasteczko w australijskim stanie Nowa Południowa Walia, słynie z wydobycia niezwykle cenionych czarnych opali. Ten suchy, skalisty region, którego surowy krajobraz urozmaicają jedynie niewielkie drzewa i zarośla, ma bardzo mało opadów, a latem panują tam upały. Klimat jest tak nieprzyjazny, że górnicy często mieszkają pod ziemią, szukając schronienia przed dokuczliwym skwarem.

Australia jest również źródłem innych odmian tego październikowego kamienia urodzeniowego. Biały opal występuje w rejonie White Cliffs w Nowej Południowej Walii, a także w Mintabie, Andamooka i Coober Pedy w Australii Południowej. Opal głazowy, występujący tylko w jednym regionie świata, wydobywany jest w Queensland.

W Etiopii opale występują w pobliżu miejscowości Wegel Tena w prowincji Wollo. Około 550 kilometrów na północ od stolicy kraju, Addis Abeby, na wysokości około 2400 metrów n.p.m., górnicy wydobywają opale z szybów drążonych w zboczach płaskowyżu. Barwa podstawowa wydobywanych tam kamieni obejmuje odcienie od białego, żółtego i pomarańczowego, przez brązowawoczerwony, aż po „czekoladowy” brąz. Niektóre z tych opali wykazują grę barw. 

Inna kopalnia, położona w etiopskiej prowincji Shewa, dostarcza cenionych czarnych opali, a także opali pomarańczowych, białych i kryształowych. Te niezwykłe kamienie kryją się w stromych urwiskach górujących nad okolicznym krajobrazem.

Querétaro, jeden ze stanów Meksyku, słynie z opali ognistych o barwach od żółtej, przez pomarańczową i czerwonawopomarańczową, aż po czerwoną; niektóre z nich wykazują wyraźną grę barw. Tamtejsze kopalnie są również atrakcją turystyczną. Aby do nich dotrzeć, trzeba przemierzyć gruntowe drogi prowadzące przez gęste lasy sosnowe i dębowe, następnie przez porośnięte kaktusami i krzewami skaliste płaskowyże, a na końcu krętymi górskimi drogami.

Pielęgnacja i czyszczenie opalu

Opal może być poddawany impregnacji olejem, woskiem lub tworzywem sztucznym. Dublety i triplety opalowe składają się z cienkich warstw opalu przyklejonych do materiału stanowiącego podłoże i przykrytych cienką, wypukłą warstwą przezroczystego kwarcu. Najbezpieczniejszym sposobem czyszczenia tego październikowego kamienia urodzeniowego jest użycie ciepłej wody z dodatkiem łagodnego detergentu. Inne metody czyszczenia mogą uszkodzić opal lub zastosowany materiał wypełniający. Należy również pamiętać, że długotrwały kontakt z wodą może osłabić klej stosowany w dubletach i tripletach opalowych. Nawet naturalny opal może pęknąć pod wpływem wysokiej temperatury lub nagłych zmian temperatury.

Twardość opalu wynosi od 5 do 6,5 w skali Mohsa. Aby kamienie o większej twardości osadzone w innej biżuterii nie zarysowały opalu, należy przechowywać go oddzielnie. Diamenty, rubiny, szafiry i szmaragdy to tylko niektóre z kamieni, które mogą zarysować opal.

Turmalin

Znaczenie i historia turmalinu

Turmalin jest drugim, później ustanowionym kamieniem urodzeniowym października. Jego nazwa pochodzi od syngaleskiego słowa „toramalli”, oznaczającego „kamień o mieszanych barwach”, ponieważ pojedynczy kryształ turmalinu często ma kilka różnych kolorów. Niewiele kamieni może dorównać turmalinowi niezwykłą różnorodnością barw. Być może właśnie dlatego dawni mistycy wierzyli, że ten październikowy kamień urodzeniowy pobudza twórczą ekspresję – jego paleta barw zdaje się odpowiadać każdemu nastrojowi.

Do najbardziej cenionych odmian należą różowe i czerwone rubelity, szmaragdowozielone turmaliny chromowe oraz turmaliny Paraíba, zachwycające neonowymi odcieniami zieleni, błękitu i barwami przechodzącymi w fiolet.

Ze względu na ogromną różnorodność kolorów turmalin był często mylony z innymi kamieniami szlachetnymi. Jeden z „rubinów” znajdujących się w rosyjskich klejnotach koronnych – wisior znany jako „Rubin Cezara” jest w rzeczywistości czerwonym turmalinem, czyli rubelitem. W XVI wieku hiszpański konkwistador odkrył w Brazylii zielone kryształy turmalinu i wziął je za szmaragdy. Takie i inne przypadki błędnego rozpoznawania turmalinu zdarzały się przez stulecia, aż w XIX wieku naukowcy uznali turmalin za odrębny minerał.

Różnym barwom turmalinu przypisuje się odmienne właściwości lecznicze. Uważa się, że czarny turmalin chroni osobę, która go nosi i wzmacnia poczucie pewności siebie. Różowy turmalin symbolizuje miłość i kojarzony jest ze współczuciem oraz łagodnością. Zielonemu turmalinowi przypisuje się natomiast zdolność dodawania odwagi, siły i wytrzymałości.

Turmalin jest również kamieniem tradycyjnie wręczanym z okazji 8. rocznicy ślubu.

Gdzie występują turmaliny?

Ten październikowy kamień urodzeniowy najczęściej występuje w Brazylii, ale wydobywany jest również w Afganistanie, Pakistanie, Kenii, na Madagaskarze i w Mozambiku, a także w innych krajach Afryki. W Stanach Zjednoczonych ważnymi historycznie ośrodkami wydobycia wysokiej jakości turmalinów są Kalifornia i Maine.

Większość turmalinów wydobywanych w Brazylii na przestrzeni wieków pochodzi z pegmatytów w stanie Minas Gerais. Te podziemne intruzje magmy są źródłem prawdziwego kalejdoskopu minerałów jubilerskich. Jednak pod koniec lat 80. XX wieku na rynek kamieni szlachetnych trafiły turmaliny o niezwykle intensywnych, elektryzujących odcieniach zieleni, błękitu i fioletu, pochodzące z pegmatytów w brazylijskim stanie Paraíba. Naukowcy ustalili, że za ich intensywną barwę odpowiadają śladowe ilości miedzi, której wcześniej nie odnotowano jako pierwiastka nadającego barwę żadnemu innemu turmalinowi.

Na początku XXI wieku turmaliny zawierające miedź, typu Paraíba, odkryto również w Mozambiku i Nigerii. Najwyższej jakości turmaliny Paraíba oraz turmaliny typu Paraíba osiągają ceny znacznie przewyższające ceny innych turmalinów ze względu na niezwykle żywe barwy, większe nasycenie koloru i znacznie rzadsze występowanie.

W Stanach Zjednoczonych zarówno w południowej Kalifornii, jak i w stanie Maine znajduje się kilka obszarów występowania pegmatytów. Od ponad stu lat okresowo dostarczają one znacznych ilości turmalinów.

Pierwsze duże złoże turmalinów w stanie Maine odkryto w 1820 roku na Mount Mica w miejscowości Paris. Odkrycia dokonało dwóch młodych chłopców podczas poznawania okolicy. Do dziś kamieniołom na Mount Mica okresowo dostarcza turmalinów jubilerskich w różnych kolorach. Kopalnia Dunton, położona w pobliżu Plumbago Mountain, jest najbardziej zasobnym źródłem turmalinów w stanie Maine.

W 1898 roku w Kalifornii otwarto pierwszą komercyjną kopalnię turmalinów, zlokalizowaną w pegmatycie Himalaya w rejonie Mesa Grande, słynącym z wysokiej jakości rubelitów. Aby zaspokoić zamiłowanie cesarzowej wdowy Cixi do ich intensywnej barwy, w latach 1902-1910 kopalnie z okolic San Diego wysłały do cesarskich Chin 120 ton rubelitu jakości jubilerskiej. Po śmierci Cixi w 1908 roku i późniejszym obaleniu dynastii Qing okres największego rozkwitu wydobycia turmalinów w Kalifornii dobiegł końca. Obecnie zaledwie kilka kopalń w hrabstwie San Diego sporadycznie dostarcza turmalinów jakości jubilerskiej.

Pielęgnacja i czyszczenie turmalinu

Twardość turmalinu wynosi od 7 do 7,5 w skali Mohsa, dzięki czemu kamień ten zasadniczo nadaje się do biżuterii noszonej na co dzień. Te barwne kamienie są zazwyczaj na tyle trwałe, że dobrze znoszą działanie światła i większości substancji chemicznych, mogą jednak ulec uszkodzeniu pod wpływem wysokiej temperatury.

Najlepiej czyścić turmalin ciepłą wodą z dodatkiem łagodnego detergentu i miękką szczoteczką. Nie zaleca się stosowania myjek ultradźwiękowych ani parowych.

Teraz, gdy wiesz już nieco więcej o historii obu październikowych kamieni urodzeniowych oraz miejscach ich występowania, być może zechcesz wzbogacić o nie swoją kolekcję! Zanim jednak wybierzesz się na zakupy, warto zapoznać się z Poradnikiem zakupu opalu oraz Poradnikiem zakupu turmalinu, które zawierają wskazówki pomocne przy wyborze pięknego kamienia urodzeniowego października.

Oba te kamienie występują w niezwykle bogatej gamie kolorów, dzięki czemu z pewnością można wśród nich znaleźć coś odpowiedniego zarówno dla siebie, jak i dla bliskiej osoby urodzonej w październiku.