Osoby urodzone w listopadzie mają do wyboru dwa piękne kamienie urodzeniowe: topaz i cytryn. Topaz występuje w całej gamie barw, natomiast cytryn ceniony jest za urzekające odcienie żółci i pomarańczu. Uważa się, że oba listopadowe kamienie urodzeniowe mają właściwości uspokajające, a jednocześnie przynoszą szczęście i ciepło osobie, która je nosi. Większość topazów i cytrynów stosowanych jako kamienie urodzeniowe jest stosunkowo niedroga, ponieważ kamienie dobrej jakości nie są tak rzadkie jak wiele innych kamieni szlachetnych. Dzięki temu osoby urodzone w listopadzie mają szeroki wybór. Pozostaje tylko zdecydować, który z nich wybrać.
Topaz
Znaczenie i historia topazu jako kamienia urodzeniowego
Topaz występuje w wielu barwach: bezbarwnej, jasnoniebieskiej, żółtej, pomarańczowej, różowej, fioletowej, brązowej, a bardzo rzadko także czerwonej. Zdecydowana większość spotykanych obecnie niebieskich topazów uzyskuje trwałą barwę w wyniku napromieniania i ogrzewania bezbarwnego topazu. Tęczowy efekt widoczny w przypadku tzw. „Topazu Mistycznego” uzyskuje się poprzez pokrycie bezbarwnego topazu cienką sztuczną powłoką.
Niektórzy uważają, że słowo „topaz” pochodzi od sanskryckiego wyrazu tapas, oznaczającego „ogień”. Inni wywodzą je od greckiego słowa topazos. Od dawna przypisywano temu listopadowemu kamieniowi urodzeniowemu liczne właściwości. Starożytni Grecy wierzyli, że topaz dodaje siły. Od XIV do XVII wieku Europejczycy sądzili, że chroni przed zaklęciami i rozprasza gniew. Przez stulecia wielu mieszkańców Indii wierzyło, że noszenie topazu na wysokości serca zapewnia długie życie, urodę i inteligencję.
Wyraźnie różowopomarańczowy topaz imperialny cieszy się prestiżem kojarzonym z arystokracją. Powszechnie uważa się, że jego nazwa wywodzi się z praktyki rosyjskiej rodziny carskiej, która zastrzegała dla siebie najpiękniejsze odmiany barwne tego kamienia, wydobywanego w górach Uralu.
Istnieje jednak również inne wyjaśnienie, szczególnie popularne w Brazylii. Według niego nazwa nawiązuje do wizyty cesarza Brazylii Pedra II w Ouro Preto w 1881 roku – mieście położonym najbliżej najbogatszych brazylijskich złóż topazu – podczas której podarowano mu czerwonawy topaz.
Niebieski topaz jest kamieniem przypisanym do czwartej rocznicy ślubu, natomiast topaz imperialny do 23. rocznicy ślubu.
Gdzie występuje topaz?
Minas Gerais, stan w Brazylii, jest jednym z najważniejszych źródeł wysokiej jakości topazu, wydobywanego tam od ponad dwóch stuleci. Znajdowane są tam kamienie o barwie od żółtej po pomarańczową, a także czerwonej, różowej i fioletowej oraz o odcieniach łączących czerwień z pomarańczem lub fioletem. Doskonałym uzupełnieniem tej okolicy jest pobliskie miasto Ouro Preto. W tym wpisanym na listę światowego dziedzictwa UNESCO mieście majestatyczne kolonialne kościoły urozmaicają panoramę, a urokliwe brukowane uliczki przecinają się w różnych kierunkach.
Północno-zachodni Pakistan słynie z wydobycia różowego topazu. Eksploatację złoża na wzgórzu Ghundao Hill, położonym w pobliżu niewielkiej miejscowości Katlang, rozpoczęto w 1972 roku. Najbardziej poszukiwany odcień różowego topazu z Katlang ma delikatną domieszkę fioletu, określaną przez niektórych przedstawicieli branży jubilerskiej jako róż cyklamenowy. Jednak nawet na wzgórzu Ghundao Hill ten piękny różowy listopadowy kamień urodzeniowy znajdowany jest niezwykle rzadko.
Obecnie do innych ważnych źródeł pozyskiwania tego listopadowego kamienia urodzeniowego należą Namibia, Nigeria, Madagaskar, Meksyk, Mjanma, Sri Lanka i Stany Zjednoczone, a także historyczne miejsca wydobycia na terenie Rosji.
Pielęgnacja i czyszczenie topazu
Topaz ma twardość 8 w skali Mohsa, jednak jego odporność na uszkodzenia mechaniczne jest niewielka, dlatego należy zachować ostrożność, aby uniknąć wyszczerbień lub pęknięć. Do czyszczenia tego listopadowego kamienia urodzeniowego nie należy używać pary ani myjek ultradźwiękowych. Najlepiej sprawdza się ciepła woda z dodatkiem mydła. Wysoka temperatura lub jej nagłe zmiany mogą powodować powstawanie wewnętrznych pęknięć w topazie. Barwa tego kamienia jest na ogół odporna na działanie światła, jednak długotrwałe wystawienie na działanie wysokiej temperatury lub promieni słonecznych może prowadzić do blaknięcia niektórych kamieni o barwie od żółtej do brązowej. Topaz może również w niewielkim stopniu reagować z niektórymi substancjami chemicznymi.
Powłoka topazu mistycznego jest odporna na zwykłe użytkowanie, jednak środki czyszczące o właściwościach ściernych lub tarcze polerskie mogą ją usunąć. Topaz poddany takiej obróbce należy czyścić wyłącznie łagodnym roztworem wody z mydłem.
Cytryn
Znaczenie i historia cytrynu jako kamienia urodzeniowego
Ten listopadowy kamień urodzeniowy to przezroczysta odmiana kwarcu o barwie od żółtej do brązowopomarańczowej, wykorzystywana w jubilerstwie od tysięcy lat. Cytryn cieszy się popularnością już od starożytności, a jego historia obfituje w pomyłki dotyczące identyfikacji, podobnie jak w przypadku drugiego listopadowego kamienia urodzeniowego – topazu. W rezultacie przypisywano cytrynowi takie same właściwości jak topazowi. Wierzono, że kamień ten łagodzi porywczość i uspokaja osobę, która go nosi.
Starożytni Grecy rzeźbili ozdoby z kryształu górskiego, które lśniły niczym wieczna zmarzlina. Rzymscy dostojnicy kościelni nosili pierścienie z dużymi ametystami o fioletowej barwie, a cytryn również pojawiał się w rzymskiej biżuterii. Szczególną popularnością cieszył się w barwnej szkockiej biżuterii z epoki wiktoriańskiej. Nazwa cytrynu prawdopodobnie pochodzi od francuskiego słowa „citron”, oznaczającego cytrynę. Kamień ten jest tradycyjnym prezentem na 13. rocznicę ślubu.
Obecnie większość cytrynów dostępnych na rynku powstaje w wyniku obróbki cieplnej ametystu. Dzięki łatwej dostępności w szerokiej gamie rozmiarów cytryn należy do najbardziej przystępnych cenowo i poszukiwanych żółtych kamieni szlachetnych.
Gdzie występuje cytryn?
Do najważniejszych źródeł tego listopadowego kamienia urodzeniowego należą Boliwia, Hiszpania, Madagaskar, Meksyk i Urugwaj. Ametyst, który zazwyczaj poddaje się obróbce cieplnej w celu uzyskania barwy cytrynu, wydobywany jest głównie w Brazylii.
Głęboko w największym na świecie obszarze podmokłym z wodami słodkimi znajduje się boliwijska kopalnia Anahí, będąca ważnym źródłem naturalnego, nieogrzewanego cytrynu. Rozległe przestrzenie porastają tam dzikie kwiaty, a krajobraz ożywiają barwnie upierzone ptaki, motyle mieniące się wszystkimi kolorami tęczy, wyjce i jaguary. Historia kopalni jest równie niezwykła jak jej otoczenie. Odkrył ją hiszpański konkwistador w XVII wieku, a następnie otrzymał ją w posagu, gdy poślubił Anahí, księżniczkę z paragwajskiego plemienia Ayoreo. Kopalnia zaginęła na trzy stulecia i została ponownie odkryta dopiero w latach 60. XX wieku.
W kopalni Anahí wydobywa się kryształy, w których występuje wyjątkowe połączenie ametystu i cytrynu. Gdy obie barwy pojawiają się jednocześnie w oszlifowanym kamieniu, nazywa się go ametrynem. Cytryny pochodzące z kopalni Anahí mają zazwyczaj barwę od pomarańczowożółtej po żółtą z brązowym lub zielonkawym odcieniem.
Pielęgnacja i czyszczenie cytrynu
Cytryn ma twardość 7 w skali Mohsa i dobrą odporność na uszkodzenia mechaniczne, dzięki czemu jest zazwyczaj wystarczająco trwały do codziennego noszenia i użytkowania. Można go bezpiecznie czyścić ciepłą wodą z dodatkiem mydła. Chociaż czyszczenie tego listopadowego kamienia urodzeniowego w myjce ultradźwiękowej jest zazwyczaj dopuszczalne, czyszczenie parą wiąże się z ryzykiem, ponieważ wysoka temperatura może spowodować pęknięcie kamienia.
Teraz, gdy znasz już nieco lepiej historię tych dwóch listopadowych kamieni urodzeniowych oraz miejsca ich występowania, być może nabierzesz ochoty, by wzbogacić swoją kolekcję o jeden z nich!
Topaz i cytryn jako listopadowe kamienie urodzeniowe dają wiele możliwości wyboru, ponieważ zachwycają różnorodnością barw i rozmiarów. Podczas poszukiwań listopadowego kamienia urodzeniowego dla siebie lub bliskiej osoby z pewnością przydatne okażą się nasze poradniki dotyczące zakupu topazu i cytrynu.
