Gdzie występują diamenty? Botswana w centrum uwagi

Według danych z 2023 roku Botswana jest największym na świecie producentem diamentów pod względem wartości oraz drugim co do wielkości producentem pod względem wolumenu wydobycia. To właśnie tutaj odkryto niektóre z największych diamentów świata. Dochody z diamentów pomagają finansować rozwój infrastruktury Botswany, w tym szkół i szpitali, wspierają przywództwo kobiet oraz walkę z chorobami takimi jak AIDS.

Diamenty u progu niepodległości Botswany

Botswana pozostawała pod panowaniem Imperium Brytyjskiego od 1885 do 1966 roku. W przeddzień uzyskania niepodległości była jednym z najuboższych krajów świata, a dochód na mieszkańca wynosił około 80 dolarów amerykańskich rocznie. Odkrycie złóż diamentów całkowicie odmieniło sytuację kraju. W 1967 roku firma De Beers odkryła ogromny komin kimberlitowy w Orapie, odległym regionie położonym około 400 kilometrów od stolicy kraju – Gaborone. Cztery lata później kopalnia diamentów Orapa rozpoczęła wydobycie i szybko stała się jedną z największych kopalń diamentów na świecie. Moment odkrycia był szczególnie istotny, ponieważ nowo odkryte bogactwo mogło zostać wykorzystane na rzecz mieszkańców Botswany.

Debswana – przełomowe partnerstwo

De Beers i rząd Botswany szybko nawiązały współpracę, tworząc spółkę Debswana, która stała się jednym z najważniejszych przedsiębiorstw diamentowych na świecie. Debswana jest właścicielem czterech kopalń:  Orapa, Letlhakane, Jwaneng i Damtshaa. Firma jest drugim największym pracodawcą w kraju, ustępując jedynie administracji państwowej. Kopalnia Jwaneng, nazywana „Księciem Kopalń”, należy do najbogatszych kopalń diamentów na świecie. Rząd Botswany posiada około 15% udziałów w De Beers, dzięki czemu ma znaczący wpływ na sposób pozyskiwania i wykorzystywania dochodów z diamentów. Zgodnie z umową pomiędzy De Beers a rządem Botswany znaczna część dochodów Debswany trafia do budżetu państwa, wspierając budowę szkół, dróg oraz systemów dostarczania wody do gospodarstw domowych i rolnych.

Diamenty robią różnicę – Botswana stała się krajem o średnich dochodach

Festus Mogae, trzeci prezydent Botswany (1998–2008), powiedział: „Każdy zakup diamentu oznacza żywność na stole, lepsze warunki życia, lepszą opiekę zdrowotną, dostęp do czystej i bezpiecznej wody pitnej oraz więcej dróg łączących odległe społeczności.” Dzięki diamentom Botswana stosunkowo szybko przeszła drogę od kraju o niskich dochodach do państwa o średnich dochodach. Diamenty odpowiadają za nawet 90% wpływów z eksportu, ponad jedną trzecią produktu krajowego brutto (PKB).

Przemysł diamentowy pomógł stworzyć miejsca pracy oraz przyczynił się do budowy dróg, szpitali i szkół. Znaczenie diamentów dla kraju jest tak duże, że na odwrocie banknotu o nominale 20 pula znajduje się wizerunek pierwszego zakładu przeróbki diamentów wybudowanego w Orapie pod koniec lat sześćdziesiątych XX wieku. W ramach porozumienia z rządem Botswany firma De Beers zobowiązała się przenieść działalność handlową i operacyjną swojej spółki Diamond Trading Company International (DTCI) z Londynu do Gaborone, stolicy Botswany.

W 2012 roku firma DeBeers otworzyła centrum sortowania Diamond Trading Company Botswana (DTCB) w Gaborone, a rok później do Botswany przeniesiono również sprzedaż surowych diamentów podczas tzw. sightów, kierując do kraju transakcje warte miliardy dolarów rocznie. Kompleks w Gaborone należy dziś do największych i najbardziej zaawansowanych technologicznie obiektów diamentowych na świecie i funkcjonuje jako wspólne przedsięwzięcie De Beers oraz rządu Botswany. Według Kago Mmopiego, dyrektora ds. relacji korporacyjnych i odpowiedzialności społecznej DTC Botswana, zakład może przetwarzać nawet 45 milionów karatów diamentów rocznie.

Diamenty pomagają zwalczać AIDS

Gdy w połowie lat osiemdziesiątych Botswana została dotknięta epidemią AIDS, wiele wcześniejszych osiągnięć kraju zostało zagrożonych. Chorowali nauczyciele, księgowi i inni specjaliści, co miało poważny wpływ na rozwój gospodarczy. Prezydent Festus Mogae zdecydował się wówczas na bezprecedensowe rozwiązanie – finansowanie leków przeciw HIV/AIDS dla wszystkich zakażonych obywateli ze środków publicznych. Botswana była pierwszym krajem Afryki, który wdrożył taki program. Debswana również zaangażowała się w walkę z epidemią, prowadząc szpitale przy kopalniach Orapa i Jwaneng we współpracy z Ministerstwem Zdrowia Botswany. Placówki te służą nie tylko pracownikom kopalń, lecz także lokalnym społecznościom. W 2001 roku Debswana jako pierwsza firma na świecie zaoferowała swoim pracownikom i ich współmałżonkom bezpłatne testy oraz bezpłatną terapię antyretrowirusową. W 2008 roku program rozszerzono również na dzieci.

Diamenty czynią dobro

Szpitale, szkoły i inne obiekty wybudowane przez Debswanę na terenach górniczych są dostępne dla wszystkich mieszkańców. Przemysł diamentowy stworzył także mieszkańcom Botswany nowe możliwości zatrudnienia i awansu zawodowego. Większość kadry kierowniczej Debswany stanowią Afrykanie przeszkoleni przez De Beers. Przeniesienie działalności DTCI z Londynu do Gaborone oraz utworzenie DTC Botswana doprowadziło do powstania setek miejsc pracy w nowoczesnych zakładach sortowania i szlifowania diamentów. Firma Diacore, znana z obróbki niektórych z najsłynniejszych diamentów świata, również prowadzi w Botswanie zakład zatrudniający setki pracowników. Ponadto Grupa De Beers współpracuje z organizacją UN Women na rzecz promowania równości płci w nauce, technologii, inżynierii i matematyce (STEM) w krajach produkujących diamenty. Program zakłada między innymi zwiększenie udziału kobiet na stanowiskach technicznych i kierowniczych. W Botswanie wspiera również mikroprzedsiębiorstwa prowadzone przez kobiety, pomagając im rozwijać działalność i tworzyć miejsca pracy w lokalnych społecznościach.

Ochrona przyrody

Aby wspierać ochronę siedlisk dzikich zwierząt, firma De Beers zobowiązała się przeznaczać sześć akrów gruntów ochronnych za każdy akr wykorzystywany pod działalność górniczą. W ramach tego programu utworzono: Orapa Game Park i Jwana Game Park. Obszary te są schronieniem dla tysięcy zwierząt, w tym żyraf, zebr, guźców, gepardów, impali i wielu innych gatunków. Grupa De Beers aktywnie uczestniczy również w ochronie nosorożców, prowadząc programy hodowli i relokacji tych zwierząt. Debswana szczególnie angażuje się w zwiększanie populacji nosorożca białego poprzez rozmnażanie zwierząt w niewoli i ich późniejsze wypuszczanie na wolność.

Jak sprawdzić, czy Twój diament pochodzi z Botswany?

Botswana jest uznawana za jedno z największych źródeł diamentów pozyskiwanych w sposób zrównoważony. Z tego względu diamenty pochodzące z tego kraju cieszą się dużym zainteresowaniem konsumentów zwracających uwagę na pochodzenie kupowanych kamieni. Raport Pochodzenia Diamentów GIA oraz Usługa Weryfikacji Źródła GIA dostarczają informacji o miejscu wydobycia diamentu, umożliwiając klientom podejmowanie decyzji zgodnych z ich wartościami.

Podsumowanie

Historia Debswany pokazuje, że państwo i przedsiębiorstwo wydobywcze mogą wspólnie odnosić korzyści, działając w oparciu o wzajemnie korzystny model gospodarczy oraz zasady odpowiedzialności społecznej i środowiskowej. Od momentu uzyskania niepodległości aż do dziś diamenty odegrały kluczową rolę w rozwoju infrastruktury Botswany. Jednocześnie pomagają krajowi inwestować w nowe gałęzie gospodarki, tak aby nawet po wyczerpaniu złóż diamentów rozwój ekonomiczny mógł być kontynuowany. Wszystko to sprawia, że przyszłość Botswany jawi się równie kryształowo jak jej najsłynniejsze diamenty. 

Posłuchaj